Back to All Events

VGGZ-congres 'Allemaal anders'

  • Universiteit Antwerpen Campus Drie Eiken 1 Universiteitsplein Antwerpen, Vlaanderen, 2610 Belgium (map)

Het eerste evenement van beGeesterd zal plaatsvinden tijdens een symposium op het 9de Vlaams Geestelijke Gezondheidscongres. Het thema dit jaar is 'Allemaal anders'. Enkele van onze bestuursleden zullen samen met psychiater Dirk De Wachter in enkele korte, boeiende lezingen ons splinternieuwe centrum voorstellen:

S17.0: Hoe verandert Pessoa onze blik op de psychiatrie?
Jaco
 Warnaerts, ASO psychiatrie UA, PR, Centrum voor Filosofie en Psychiatrie

Zo ik ooit zekerheden heb gehad, zo bedenk ik altijd dat die van elke krankzinnige groter zijn geweest.” Pessoa was een man die, als het enigszins mogelijk was, zijn leven had willen dromen. Wat aanspreekt in zijn teksten is de gave om het vrije van poëzie te doen samensmelten met de analytische scherpzinnigheid van filosofie. Existentiële mijmeringen die rijmen met een zekere ritmiek. Aan de hand van enkele fragmenten uit zijn werk, daagt hij impliciet de huidige psychiatrie uit om na te denken. Om zelf melancholie, twijfel, angst en vervreemding te doordenken. Het was nooit zijn intentie om iemand uit te dagen, behalve zichzelf. Zo brengt hij dan ook zijn dagen rusteloos door.

S17.1 Waanzin herdacht: Wittgenstein en psychose
Zeno
 Van Duppen, PhD Filosofie, ASO psychiatrie KU Leuven, vice-voorzitter, Centrum voor Filosofie en Psychiatrie

Psychotische ervaringen worden vaak als vreemd, bizar en onverstaanbaar omschreven. In deze prestentatie stel ik een samenwerking voor met filosoof Rob Sips, waarbij we zijn eerste-persoonservaringen combineerden met de filosofie van Ludwig Wittgenstein om bepaalde aspecten van de beginnende psychose wél verstaanbaar te maken. Een beginnende psychose blijkt gepaard te gaan met een afbraak van wat Wittgenstein het ‘taalspel’ noemde. Dit zorgt er op zijn beurt voor dat iemands pre-reflectieve en existentiële oriëntatie in de wereld plots kan veranderden. Het erkennen en onderzoeken van de diepte en impact van dit proces op iemands leefwereld zou kunnen bijdragen aan herstel. Filosofie kan dus een rol spelen in het begrijpelijk maken van wat lang onbegrijpelijk werd geacht.

S17.2 Engagez-vous! Een moreel appel naar de hulpverlener
Kinge Berends, 
moraalfilosofe, ASO psychiatrie VUB, voorzitter, Centrum voor Filosofie en Psychiatrie

Het dikke ik, een term van de denker Harry Kunneman (Kunneman, 2006), wijst op de maatschappelijke tendens het eigen ik centraal te stellen. Volgens Kunneman heeft dit een impact op de manier waarop de professional haar beroep uitoefent. Wat anno nu primeert in het professionele handelen is het autonoom, rationeel ageren. Het handelen is daarbij gebaseerd op objectieve kennis en kan onderworpen worden aan beleidsmatig ontworpen controlemechanismes. Kunneman benoemt dit geheel van kenmerken als het instrumenteel professioneel handelen. De morele betekenis van een professie daarentegen is op de achtergrond geraakt. Het zich passief en ontvankelijk voor de ander weten open te stellen, is naar de achtergrond verschoven. Het instrumentaliseren van het professionele handelen verkleint daarenboven de marge van de professional en draagt op die manier verder bij aan het onderdrukken van de passieve ontvankelijkheid voor de ander.
Kunneman pleit er verder voor (Kunneman, 2013) dat de professional zichzelf niet langer als moreel neutraal beschouwt, maar zichzelf verwikkelt met de publieke zaak. De psychiatrische context brengt morele en maatschappelijk vragen met zich mee die te complex zijn om volledig aan de wetgever over te laten. Zichzelf verwikkelen met die grotere context kan dan ook gezien worden als een enorm verrijkende en maatschappelijk relevante uitdaging.

S17.3 “La différance”, een microrevolte
Dirk De Wachter, 
psychiater, VVP sectie filosofie

Zou het moeilijk te grijpen begrip ‘différance’ inspirerend kunnen zijn om na te denken over “Allemaal anders”? Een pleidooi voor niet volledig begrijpen, voor klein verschil en voor contextueel denken.
 

S17.4 Diversiteit in denken
Michiel Van Kernebeek, 
filosoof, ASO psychiatrie VUB, secretaris, Centrum voor Filosofie en Psychiatrie

Anders zijn zet zich af tegen het normale en “normaal” bestaat alleen maar bij gratie van “anders”. Maar wanneer iets als anders bestempeld wordt, en wanneer iets nog als normaal wordt beschouwd, ligt (meestal) op een zeer subtiel spectrum. 
Wie trekt de grens tussen het normale en het pathologische? Wie kan zich deze macht toe-eigenen en wie verzet zich hiertegen? Is een harde grens te trekken? Moet een dergelijke grens überhaupt getrokken worden? 
De moeilijkheid om op deze vragen te kunnen antwoorden, geeft een essentiële spanning weer in het denken over geestelijke gezondheid en geestesziekten, die niet aan de kant mag worden geschoven.

Op de website van het VGGZ kunt u zich inschrijven voor het congres.